4969/2025-2026
Dated Aizawl, the 24th March, 2026 : Vawiin khan District TB Centre, Aizawl buatsaihin Taxation Auditorium, MINECO-ah ‘World TB Day’ pualin hun hman a ni a. He hun hi Dr. R. Lalchhuanawma, Mission Director, NHM Mizoram chuan khuallian niin a hmanpui a, ‘100 days TB campaign’ leh ‘TB Mukt Ward’ kalpuina tur a hawng nghal a ni.
Khuallian Dr. R. Lalchhuanawma chuan TB natna hrik hmuhchhuah ni hriatreng nana ‘World TB Day’ hi kumtin hman thin a nih thu a sawi a. Kumin thupui hi mipuite chakna ringa TB natna umbo a nih angin, thawktute, ram hruaitute, vantlang roreltu leh mipuite kan zavaia TB dona kawngah kan thawh theuh chuan TB hi kan umbo thei ngei dawn a ni, a ti a. TB hi a damdawi hmuhchhuah a nih hma chuan natna tihbaiawm tak, thihpui ngei ngei natna, a veite pawh mi ten an thinhrik leh an hlauh em em a ni thin a. Damdawi hmuhchhuah anih hnu leh khawl tha tak tak hmanga rang taka natna hmuhchhuah theih a nih hnu chuan tihdam theih alo ni ta a. TB programme hnuaiah hian thawktuten mipuite kawtkaiah kalchilhin a thlawn vekin TB test-na leh a damdawi te pawh ruahman a ni a, TB veiten an inenkawl chhunga eitur tha an ei theih nan tanpuina thla tin Rs. 1000 an dawn theih thu a tarlang a. Sawrkarlaipuiin a ngaihpawimawh em em pakhat chu mipui atanga TB veite chaw tha hmanga tanpuina pek a nih thu sawiin, Village Council-te pawh an khua-ah TB veite an awm chuan sawrkarlaipuiin min phut angin chaw tha hmanga lo tanpui thin turin a chah a, Gram Panchayat Development Plan-ah TB budget ngaipawimawh turin a ngen bawk a. TB test hi mitinin kan ngaihpawimawha, a natna hmuhchhuah vata, enkawl vat hi kan hneh theihna a ni tih hriain mipuite kan zavaia TB umbo tura tangrual turin a sawm a ni.
Health Minister Pi Lalrinpuii pawhin video kaltlangin World TB Day pualin thusawiin, TB hi natna umbo theih a nih thu a sawi a. Sawrkar department hrang hrang, kohhran leh khawtlang thawhhona vangin TB awmlohna khua ‘TB free village’ engemawzat kan nei chu lawmawm a tih thu a sawi a. TB do tur chuan tanrual a pawimawh thu sawiin, TB vei inrinhlelhna neite chu test vata, a natna hmuhchhuaha enkawl hi he natna darh zel tur venna pawimawh tak a ni, a ti a. Kan ram atanga TB umbo turin mitinte tanrualpuiah a sawm a ni.
He hunah hian Dr. Zairemmawii, MO, DTC Aizawl chuan Aizawl district chhunga TB report a pe a.
Kum 2025-a Aizawl district chhunga TB dinhmun
1. TB hmuhchhuah zat - 1495
2. DR- TB hmuhchhuah zat - 135
3. TB leh HIV vei kawp hmuhchhuah zat - 118
4. Thi - 55 (7%)
5. Tihdam zat - 78.41 %
Kum 2025 chhunga Mizorama TB dinhmun
1. TB hmuhchhuah zawng zawng - 2275
2. MDR- TB hmuhchhuah zat - 146
3. TB leh HIV vei kawp hmuhchhuah zat - 267
4. TB vanga thi zat - 145
5. TB tihdam zat - 84%
Global TB Report 2025-in a tarlan dan chuan kum 2024 khan khawvel pumah mi maktaduai 10.7 (vaibelchhe khat) chuang TB vei an awma, TB vang hian mi maktaduai 1.23 vel an thi a. India TB report 2024-in a tarlan dan chuan India ramah kum 2023-ah mi nuai khat zelah mi 199-in TB natna an vei a, mi nuai khat zelah mi 23 TB vangin an thi a. Mizoramah hian kum 2025 khan TB vei mi 2272 (166 per lakh) hmuhchhuah niin, mi 145 (10 per lakh) TB vangin an thi a ni. TB natna in heti tak maia nunna a la suat nasa hi a pawi em em a. A dona kawngah theihtawpa hma kan lak leh zual hi a pawimawh hle a ni.
TB umbo na tura Sawrkarlaipui ruahman “TB Mukt Bharat Abhiyaan” hnuaiah hian thawktute vak chhuakin TB endikna hi kalpui thin a ni a. Khaw tinah TB vei awlsam bik te chu ngaihpawimawh niin list chhuah vek thin an ni a. A thlawn vekin thawktuten screening an va neihsak thin a. Tin mihring awmkhawm tamna hmun leh TB inkaidarh awlsamna– jail, home etc ah te endikna hi a zing thei ang berin neih a ni bawk.
TB awmlohna khua ni tura in elna thianghlim - TB Free Village tih hi kalpui mek a ni bawk a. Kum 2025 chhung khan Mizoramah TB awmlohna khuaa puan thei khaw 150 lai an awm a. Heng zingah hian khaw 74-te chu kum khat TB Free village ni thei an ni a, khaw 58-te chu kum hnih azawna TB Free Village ni thei an ni a, khaw 18-te chu kum thum chhung TB Free Village ni thei an ni bawk. Aizawl district chhungah hian TB Free Village ni thei khaw 19 lai an awm a. Khaw 4-te hi kum hnih chhung TB Free Village ni zawn thei an ni a.
Vawiinah hian TB veite hnena tanpuina petu a hnuaia tarlante hnenah Nikshay Mitra award hlan a ni a-
1. SEL foundation
2. Mizoram Synod
3. Dr. B. Lalthantluanga
4. Kuriz Collection
Aizawl district chhunga TB Mukt Panchayat (TB free village) award dawng khuate chu – Lamchhip, N.Lungleng,Samtlang, Tawizo, Dilkhan, Thanglailung, Maite, Lenchim, Khanpui, Kepran, Sunhluchhip, Chhanchhuahna, Lamherh, Vanbawng, New Vervek, N Khawdungsei, Khawpuar, Upper Sakawrdai, Hmunnghak.
Aizawl district chhunga TB Mukt Panchayat Silver (kum hnih a zawna TB free village ni thei) award dawng khuate chu – Lamchhip, N. Lungleng, Samtlang leh Khanpui te an ni. Dr. Walter Lalnuntluanga, Dy. CMO, Aizawl East chuan lawmthu sawiin he hun hi khar a ni.
Attachment